สเปกเครื่องร่อนผงอุตสาหกรรม Checklist 12 ข้อก่อนสั่งซื้อ

การขอใบเสนอราคาเครื่องร่อนโดยแจ้งเพียงว่า “ต้องการเครื่องร่อนแป้ง 1,000 kg/hr” ยังไม่เพียงพอสำหรับกำหนด สเปกเครื่องร่อนผงอุตสาหกรรม ที่เหมาะกับงานจริง เพราะวัตถุดิบแต่ละชนิดมี Bulk Density, ขนาดอนุภาค, ความชื้น และพฤติกรรมการไหลแตกต่างกัน

ผลที่ตามมาอาจไม่ใช่แค่ราคาที่เปรียบเทียบกันไม่ได้ แต่รวมถึง Capacity จริงต่ำกว่าเป้าหมาย ตะแกรงอุดตันบ่อย เกิด Bottleneck หรือจำเป็นต้องปรับแก้เครื่องหลังติดตั้ง

ดังนั้น Engineer, Production และ Procurement ควรกำหนดข้อมูลพื้นฐานของกระบวนการให้ครบก่อนส่ง RFQ

คำตอบแบบสรุป: ก่อนขอราคาเครื่องร่อนผง ควรเตรียมอย่างน้อย 12 ข้อมูล ได้แก่ ชนิดวัตถุดิบ, Bulk Density/Flowability, ความชื้น, Particle Size, Mesh, Capacity, เป้าหมายการร่อน, ระบบ Feed/Discharge, วัสดุสัมผัสผลิตภัณฑ์, Utility/พื้นที่ติดตั้ง, Cleaning/Hygiene และการเชื่อมต่อกับเครื่องก่อน–หลัง เพื่อให้ Supplier เลือกเครื่องและประเมินราคาอยู่บนเงื่อนไขเดียวกัน

ทำไมต้องกำหนด สเปกเครื่องร่อนผงอุตสาหกรรม ก่อนขอราคา?

เครื่องร่อนผง (Vibratory Sifter) ใช้การสั่นเพื่อช่วยกระจายวัตถุดิบบนตะแกรง แล้วแยกอนุภาคตามขนาดช่องเปิด แต่ “ขนาดเครื่อง + Mesh” ไม่ได้เป็นตัวกำหนด Capacity เพียงอย่างเดียว

ในการทดสอบเครื่องร่อนจริง ข้อมูลประกอบการประเมินครอบคลุม Bulk Density, Particle Size Distribution, Free Moisture, Blinding Tendency, Feed Rate, Mesh Size และการตั้งค่าการสั่น แสดงให้เห็นว่าการระบุ Capacity โดยไม่มีคุณสมบัติวัตถุดิบประกอบอาจให้ผลคลาดเคลื่อนได้มาก

ดังนั้นการขอราคาจาก Supplier 3 รายโดยส่งข้อมูลไม่เหมือนกัน อาจทำให้ได้เครื่องคนละขนาด คนละระบบ และราคาแตกต่างกันจนเปรียบเทียบไม่ได้อย่างยุติธรรม

1. ระบุชนิดและลักษณะวัตถุดิบ

เริ่มจากชื่อวัตถุดิบ เช่น แป้งสาลี น้ำตาล ผงโกโก้ เครื่องเทศ หรืออาหารเสริม พร้อมอธิบายลักษณะที่เกี่ยวข้อง เช่น

• ผงละเอียดหรือหยาบ
• ฟู เบา หรือมีความหนาแน่นสูง
• เหนียวหรือมีไขมัน
• เกาะตัวหรือเกิดก้อนได้ง่าย

หากเป็นสูตรผสมหลายวัตถุดิบ ควรใช้ตัวอย่างสูตรที่ใกล้เคียงสินค้าจริงที่สุด

2. Bulk Density และ Flowability

น้ำหนัก 1,000 kg/hr ของผงสองชนิดอาจต้องการพื้นที่ตะแกรงและ Feed Rate แตกต่างกัน เพราะปริมาตรของวัตถุดิบไม่เท่ากัน

จึงควรแจ้ง Bulk Density (kg/m³) หากมีข้อมูล และบอกลักษณะการไหล เช่น Free-flowing, Cohesive หรือเกิด Bridging ใน Hopper ได้ง่าย

3. ความชื้นและแนวโน้มการจับตัว

ผงที่มีความชื้น ไขมัน หรือแรงยึดเกาะระหว่างอนุภาคสูงมีโอกาสเกิด Screen Blinding หรือช่องตะแกรงถูกอุดตัน

การร่อนผงละเอียดหรือผงที่จัดการยากสามารถทำให้ช่องตะแกรงถูกบล็อก ส่งผลให้พื้นที่เปิดลดลง Capacity ลด และต้องหยุดทำความสะอาดมากขึ้น

ดังนั้นอย่าระบุเพียงว่า “เป็นผง” ควรแจ้ง Moisture Content หรือส่งตัวอย่างให้ทดสอบเมื่อเป็นไปได้

4. Particle Size ก่อนเข้าเครื่อง

แจ้งขนาดอนุภาคก่อนร่อน หรือ Particle Size Distribution หากมีผลวิเคราะห์

ข้อมูลนี้ช่วยประเมินว่าอนุภาคส่วนใหญ่เล็กกว่าช่องตะแกรงมากหรืออยู่ใกล้ขนาด Mesh เพราะหากอนุภาคจำนวนมากมีขนาดใกล้ช่องเปิด โอกาสเกิดการติดตะแกรงและ Capacity ลดลงจะสูงขึ้น

5. Mesh Size ที่ต้องการ

อย่าระบุว่า “ต้องการผงละเอียด” เพียงอย่างเดียว ควรกำหนด Mesh หรือขนาดช่องเปิดเป็น micron/mm พร้อมบอกวัตถุประสงค์ของตะแกรง

ตัวอย่างเช่น 30 Mesh เพื่อแยกก้อน กับ 100 Mesh เพื่อควบคุม Particle Size เป็นคนละโจทย์กัน แม้ว่าจะใช้เครื่องร่อนประเภทเดียวกัน

6. Capacity เป้าหมาย

กำหนด Capacity เป็น kg/hr พร้อมระบุว่าเป็น

• Average Capacity
• Peak Capacity
• Continuous Operation หรือ Batch

และควรแจ้ง Capacity ของเครื่องก่อนและหลังจุดร่อนด้วย เพื่อป้องกันไม่ให้เครื่องร่อนกลายเป็น Bottleneck

ข้อมูลเครื่องที่ให้มาในบรีฟระบุช่วงกำลังการผลิต 100–3,000 kg/hr และตะแกรง 10–400 Mesh แต่ค่าที่ใช้งานจริงควรพิจารณาร่วมกับวัตถุดิบ Mesh และเงื่อนไข Feed ของแต่ละงาน

7. ระบุเป้าหมายการร่อนให้ชัด

เครื่องเดียวกันอาจถูกใช้ต่างวัตถุประสงค์ ได้แก่

Safety Screening: กำจัดก้อนหรือสิ่งแปลกปลอมก่อนเข้าสู่กระบวนการถัดไป

Grading: แบ่งวัตถุดิบออกเป็นหลายช่วงขนาด

De-lumping: แตกและแยกก้อนวัตถุดิบ

การกำหนดหน้าที่ให้ชัดช่วย Supplier เลือกจำนวนชั้นตะแกรง Outlet และรูปแบบการไหลได้ถูกต้อง

8. Feed และ Discharge

แจ้งว่าเครื่องก่อนหน้าเป็นอะไร เช่น Bag Dump, Screw Conveyor, Vacuum Conveyor หรือ Mixer รวมถึงตำแหน่งและขนาด Outlet

Feed ที่ไม่สม่ำเสมอหรือเทวัตถุดิบลงตะแกรงเร็วเกินไปสามารถทำให้ Capacity ที่คำนวณไว้ไม่เกิดขึ้นจริง

9. วัสดุส่วนสัมผัสผลิตภัณฑ์

สำหรับงานอาหาร SUS304 เป็นวัสดุที่ใช้แพร่หลาย ส่วน SUS316L มีความทนทานต่อการกัดกร่อนจากสภาพแวดล้อมที่มี Chloride มากกว่า จึงควรพิจารณาตามวัตถุดิบและ Cleaning Chemical จริง ไม่จำเป็นต้องเลือก 316L ทุกงาน

10. Utility และพื้นที่ติดตั้ง

แจ้งข้อมูลอย่างน้อยเรื่อง

• แรงดันไฟและ Phase
• พื้นที่กว้าง × ยาว × สูง
• ระดับ Inlet/Outlet
• ข้อจำกัด Headroom
• ระบบลำเลียงที่ต้องเชื่อมต่อ

เครื่องในบรีฟนี้ระบุระบบไฟ 380V / 3 Phase / 50Hz จึงควรตรวจสอบ Utility ที่หน้างานก่อนสั่งผลิต

11. Cleaning, Hygiene และมาตรฐาน

เครื่องจักรอาหารควรพิจารณาความสะดวกในการถอดล้าง พื้นที่สะสมผง รอยต่อ และการเข้าถึงจุดสัมผัสผลิตภัณฑ์

เครื่องจักรที่ใช้ในกระบวนการผลิตอาหารควรออกแบบและติดตั้งโดยคำนึงถึงการป้องกันการปนเปื้อน รวมถึงสามารถทำความสะอาดและบำรุงรักษาได้อย่างเหมาะสม โดยประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 หรือ GMP 420 กำหนดข้อกำหนดเกี่ยวกับเครื่องมือ เครื่องจักร อุปกรณ์การผลิต ตลอดจนการทำความสะอาดและการบำรุงรักษาไว้ในข้อกำหนดพื้นฐานสำหรับสถานที่ผลิตอาหาร

12. ระบุการเชื่อมต่อกับ Production Line

Supplier ควรรู้ว่าเครื่องร่อนจะอยู่ตำแหน่งใด เช่น

Mixer → Sifter → Vacuum Conveyor → Packing Machine

เพราะ Capacity ของเครื่องร่อนต้องสัมพันธ์กับเครื่องก่อนและหลัง ไม่ใช่พิจารณาเป็นเครื่องเดี่ยว

Checklist 12 ข้อสำหรับส่ง RFQ สเปกเครื่องร่อนผงอุตสาหกรรม

ข้อมูลที่ต้องส่ง	ตัวอย่างข้อมูล
1. วัตถุดิบ	แป้ง / น้ำตาล / ผงโกโก้
2. Bulk Density / Flowability	kg/m³, Free-flowing/Cohesive
3. Moisture	% หรือข้อมูลการจับตัว
4. Particle Size ก่อนร่อน	µm / mm / PSD
5. Mesh ที่ต้องการ	เช่น 30, 60, 100 Mesh
6. Capacity	kg/hr
7. จุดประสงค์	Safety / Grading / De-lumping
8. Feed & Discharge	Hopper / Screw / Vacuum
9. Contact Material	SUS304 / SUS316L
10. Utility & Space	Voltage, Phase, W×L×H
11. Cleaning / Hygiene	Dry/Wet Cleaning, GMP/HACCP requirement
12. เครื่องก่อน–หลัง	Mixer, Conveyor, Packing

หากข้อมูลบางข้อยังไม่มี การส่งตัวอย่างวัตถุดิบให้ทดลองร่อนภายใต้ Mesh และ Feed Rate ที่ใกล้กับกระบวนการจริง มักมีประโยชน์กว่าการเลือกเครื่องจาก Capacity ใน Catalog เพียงอย่างเดียว

ค่าจริงควรยืนยันด้วยการทดลองวัตถุดิบภายใต้เงื่อนไขการผลิตที่ใกล้เคียงกับหน้างาน

ก่อนตัดสินใจสั่งเครื่อง

เป้าหมายของการเตรียม Specification ไม่ใช่เพียงทำให้ Supplier เสนอราคาได้เร็วขึ้น แต่ช่วยให้ Engineer และ Procurement เปรียบเทียบข้อเสนอแต่ละรายบน Basis of Design เดียวกัน

หากกำลังเตรียม RFQ และยังไม่แน่ใจเรื่อง Mesh, Capacity หรือรูปแบบการเชื่อมต่อกับไลน์ สามารถนำข้อมูลวัตถุดิบและเงื่อนไขการผลิตมาประเมินร่วมกันก่อนเลือกเครื่องได้ โทรปรึกษา 081-110-8713

คำถามที่พบบ่อย FAQ